کنترل خشم در جوانان؛ وقتی خشم فقط خشم نیست

خشم یکی از هیجان‌های طبیعی انسان است. مسئله این نیست که جوان نباید عصبانی شود؛ مسئله این است که با خشم چه می‌کند.گاهی پشت خشم، هیجان‌هایی مثل ناکامی، ترس، احساس نادیده گرفته شدن، شرم، بی‌عدالتی یا درماندگی قرار دارد.بنابراین هدف درمان خشم، حذف خشم نیست؛ بلکه کمک به فرد برای شناخت، تنظیم و بیان سالم آن است.چرا خشم در جوانی می‌تواند شدید شود؟دوران جوانی با تغییرات مهمی همراه است؛ استقلال بیشتر، تصمیم‌گیری‌های مهم، روابط عاطفی و اجتماعی، تحصیل، کار و شکل‌گیری هویت.وقتی فرد احساس کند اختیار کافی ندارد، دیده نمی‌شود یا در رسیدن به خواسته‌هایش ناکام مانده است، ممکن است خشم به شکل پررنگ‌تری ظاهر شود.البته شدت و تکرار خشم می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند الگوهای یادگرفته‌شده، استرس، مشکلات ارتباطی، افکار ناکارآمد و شرایط فردی باشد.خشم از کجا شروع می‌شود؟خشم معمولاً ناگهان از هیچ‌جا ظاهر نمی‌شود.یک موقعیت اتفاق می‌افتد.مثلاً دوستش جواب پیام او را نمی‌دهد.بعد یک فکر شکل می‌گیرد:«حتماً من را نادیده گرفته.»سپس احساس‌هایی مثل ناراحتی و طردشدگی ایجاد می‌شود و خشم بالا می‌رود.در نهایت ممکن است فرد واکنش شدیدی نشان دهد.در اینجا یک نکته مهم وجود دارد:همیشه خودِ اتفاق تعیین‌کننده واکنش ما نیست؛ برداشتی که از اتفاق داریم نیز اهمیت دارد.چند راهکار برای مدیریت خشم۱. علامت‌های اولیه خشم را بشناسیدقبل از اینکه خشم به اوج برسد، نشانه‌هایی وجود دارد؛ مثل افزایش تنش، بی‌قراری، بالا رفتن ضربان قلب یا میل شدید به پاسخ دادن.شناخت این مرحله فرصت مداخله ایجاد می‌کند.۲. پاسخ را به تعویق بیندازیداگر احساس می‌کنید کنترل واکنش سخت شده، ادامه دادن بحث الزاماً بهترین انتخاب نیست.می‌توان گفت:«الان خیلی عصبانی‌ام. بهتره کمی فاصله بگیریم و بعد صحبت کنیم.»فاصله گرفتن برای آرام شدن با قهر کردن یا تنبیه طرف مقابل متفاوت است.۳. فکر پشت خشم را پیدا کنیداز خودتان بپرسید:«الان دقیقاً چه چیزی من را عصبانی کرده؟»و بعد:«من درباره این اتفاق چه برداشتی کرده‌ام؟»گاهی مشخص می‌شود که پشت خشم، یک ترس یا احساس آسیب‌پذیری وجود دارد.۴. خواسته خود را بدون حمله بیان کنیدبه جای:«تو همیشه منو نادیده می‌گیری.»می‌توان گفت:«وقتی جوابم را نمی‌دی، احساس می‌کنم برایت مهم نیستم و ترجیح می‌دم درباره‌اش صحبت کنیم.»این تغییر کوچک می‌تواند کیفیت ارتباط را کاملاً متفاوت کند.چه زمانی بهتر است کمک تخصصی گرفت؟اگر خشم مکرراً باعث آسیب به روابط، تحصیل، کار یا زندگی روزمره می‌شود، یا فرد احساس می‌کند کنترل واکنش‌هایش برایش دشوار شده است، بهتر است مسئله به شکل تخصصی بررسی شود.در روان‌درمانی می‌توان عوامل ایجادکننده خشم، افکار و الگوهای رفتاری مرتبط با آن و مهارت‌های تنظیم هیجان و ارتباط مؤثر را بررسی و تمرین کرد.جمع‌بندیقرار نیست یک جوان هیچ‌وقت عصبانی نشود.هدف این است که بتواند خشمش را بشناسد، قبل از واکنش مکث کند، نیاز واقعی پشت آن را بفهمد و بدون تخریب خود یا رابطه، آن را بیان کند.خشم یک پیام است؛ اما لازم نیست هر پیامی را با فریاد پاسخ بدهیم.